افزایش بیسابقه قیمت دلار در چند هفته گذشته شائبههای زیادی را در ذهن مردم ایجاد كرده كه شاید مهمترین آن مقصر بودن بانك مركزی در جهت كسب سود از این بازار است. گروه اقتصادی «خبرگزاری دانشجو»؛ در آخرین معاملات روز گذشته بازار ارز، هر دلار آمریكا با جهش بیشتری نسبت به روز قبل، 1600 تومان فروش رفت و بار دیگر عملكرد بانك مركزی در این ارتباط مورد هجوم منتقدان قرار گرفت.

حباب قیمتی دلار كه اكنون در بازار و بانك به بیش از 300 تومان رسیده است، دو تحلیل را در مورد عملكرد بانك مركزی در این ارتباط مطرح می سازد. اول اینكه كنترل بازار ارز از دست بانك مركزی خارج شده است و این بانك نمی تواند نرخ ارز را كاهش دهد؛ به زبان ساده تر می توان بیان كرد كه قدرت دلالان و سفته بازان بسیار بیشتر از این بانك بوده و آنها تعیین كننده قیمت ها هستند نه بانك مركزی. تحلیل دومی كه به عقیده بیشتر كارشناسان و فعالان بازار نسبت به عملكرد بانك مركزی صادقتر بوده، این است كه بانک مرکزی عمداً قیمت دلار را در بازار داخل افزایش داده تا بتواند بخشی از کسری بودجه دولت را از این طریق جبران کند.
با توجه به اینكه در ایران عرضه ارز در اختیار بانك مركزی بوده و این بانك ارز مورد نیاز تولیدكنندگان و واردكنندگان و فعالان اقتصادی را تامین می كند، بنابراین دولت بزرگترین و شاید یگانه بازیگر اصلی بازار ارز بوده و بقیه بازیگرها فرعی هستند، لذا دولت میتواند بازار را اداره کند. این نقش پررنگ دولت در تامین ارز و در اختیار داشتن آن، به راحتی می تواند اثبات كند كه اگر بانك مركزی بخواهد كنترل بازار را در دست بگیرد و از افزایش بیش از حد نرخ آن جلوگیری كند، خواهد توانست در مدت كوتاهی با اجرای چند سیاست همزمان از جمله افزایش عرضه ارز، نرخ ها را كنترل كند. البته به طور معمول بخشی از افزایش قیمت ارز ناشی از افزایش نقدینگی در كشور بوده و به سبب پر بازده بودن بازار ارز، این نقدینگی ها به سوی خرید دلار و دیگر پول های خارجی متمایل می شود. از سویی دیگر با توجه به وجود چندین نرخ برای ارز، مابهالتفاوت نرخ ارز فروخته شده توسط بانک مرکزی و نرخ بازار برای سفتهبازی و ورود نقدینگی به این بخش افزایش مییابد.
بعد از اظهار نظر چند تن از نمایندگان مجلس مبنی بر كسری بودجه 10 هزار میلیارد تومانی دولت، توجه ها به سمت تلاش دولت برای تامین این كسری و راه های آن جلب شد. كارشناسان عقیده دارند بعد از اعلام كسری بودجه 10 هزار میلیارد تومانی، دولت به دنبال یافتن راهی است كه بتواند در كمترین زمان ممكن این كسری را جبران كند؛ همچنین با توجه با نقد شوندگی آنی دلار در بازار، بانك مركزی موظف شده است بخشی از این كسری را جبران كند.

دکتر علیرضا منادی سفیدان، عضو كمیسیون برنامه و بودجه تاکید کرده است: گرانی ناگهانی و یک شبه ارز باعث شده که دولت سود هنگفتی کند؛ ضمن اینکه دولت در كنار ارز، بیشترین ذخایر طلا را در اختیار دارد، بنابراین در این زمینه بیشتر از 15 هزار میلیارد تومان سود کرده است. گزارش ها حاكی از آن است كه از ساعات پایانی شب گذشته صف های طولانی برای خرید دلار در روز جاری در مقابل بانك ها تشكیل شده است. تمامی این شرایط نشان دهنده عملكرد ضعیف بانك مركزی به عنوان مسئول كنترل سیستم پولی كشور بوده و اینكه این بانك نقش خود را به بازوی پولی دولت تقلیل داده است.
یكی از مهمترین ویژگی بانك های مركزی در سراسر دنیا مستقل بودن این بانك و متمركز بودن آن بر روی اهداف كلان كشورهاست،اما متاسفانه در ایران بانك مركزی زیر نظر دولت بوده و هر دولتی كه روی كار می آید با توجه به شرایط اقتصادی خود می تواند سیاست های مورد نیاز آن دوره را به اجرا درآورد.
افزایش قیمت ارز در بازار ایران بر تمامی بخش های اقتصادی کشور آسیب وارد می کند
بورس ایران که در چند سال گذشته روند رو به رشد را به خود دیده است نیز از این نوسان های به وجود آمده در امان نخواهد بود؛ فزایش نرخ ارز باعث میشود تا ارزش پولی کالاهای وارداتی افزایش یافته و در نتیجه سهام شركتهای واردكننده مواد و كالا با افت قیمت مواجه شود، لذا تا زمانی كه این شرایط حاكم باشد نوسانات بازارهای دیگر نیز ادامه پیدا میكند. از جهاتی دیگر سرمایه های مردم به جای سوق پیدا کردن به سمت تولید و افزایش اشتغال،به سوی بازار کاذب ارز روی آورده و در نتیجه اختلالاتی در این بازارها به وجود می آید.